Strobouw: Hout-stro-leem

Natuurlijk materiaal HOUT

Welk hout?

Rode Noorse Den (RND) en Oregon zijn geschikte houtsoorten voor het dragende skelet: het zijn traag groeiende Scandinavische houtsoorten, die zeer duurzaam en stevig zijn.

Door FSC-gelabeld of PEFC-gelabeld hout te gebruiken draag je een sympathiek steentje bij aan ecologisch en sociaal verantwoord bosbeheer.

www.fsc.be

www.pefc.be

Het houten skelet

In België wordt bij strobouw in de meeste gevallen de methode met een dragend houten skelet toegepast.

Voor concrete informatie over de bouwmethodes: klik hier

Na het uitvoeren van de funderingen wordt de volledige houten draagstructuur inclusief vloeren en dak geplaatst. Enkele dakwerkers in België hebben zich gespecialiseerd in het plaatsen van houtskeletten voor strobouw en zij bouwen de dragende structuur op slechts enkele weken tijd!

Voor concrete informatie over deze aannemers en stropartners: klik hier

Om onafhankelijk te zijn van de grillen van het Belgische weer, wordt de dakbedekking onmiddellijk afgewerkt, meestal ook met stro als isolatiemateriaal. Door het dichte dak heb je een droge loods of werf: hier kan je het stro stockeren en op eigen tempo beginnen met het stapelen van de buitenwanden tussen de dragende houten kolommen.

Je kan een skelet bouwen met de bekende 23/8-balken: ze vallen mee in de prijs en ze creëren eerder een "warme, basic" sfeer in je huis. Met gelijmde, gelamelleerde balken kan je een grotere overspanning maken en hierdoor krijg je eerder een "industriële look" Deze gelijmde balken kosten meer dan de gewone balken, maar de aannemer heeft het skelet hiermee sneller geplaatst, zodat de kosten van beide soorten balken vergelijkbaar blijven. Hiertussen kiezen is dus eerder een kwestie van esthetische uitstraling. Tijdens de stroroute op onze cursus strobouw bezoeken we huizen waar beide methodes zijn uitgevoerd: zo kan je de uitstraling van de twee methodes voor jezelf vergelijken.

Voor concrete informatie over ons cursusaanbod: klik hier

---

Natuurlijk materiaal STRO

Stro is géén hooi en géén gras

Strobalen bestaan uit samengeperste dode plantenstengels van een graangewas. In principe zitten er geen halmen, zaadhoofden, bladeren, bloemen, onkruid meer in. Stro is vrij moeilijk af te breken en gaat niet zomaar ontbinden. Stro wordt van nature uit omhuld door een wasachtig, licht waterafstotend laagje.

Hooi is gemaaid gras dat geperst wordt. Men laat er opzettelijk veel voedingsstoffen in zoals bladeren, bloemen enz. Hooi breekt af wanneer de organische materie erin begint te rotten.

Eerst stro - dan strobalen

Rond de oogsttijd van graan zie je overal op de graanvelden reuzengrote vierkante of ronde strobalen liggen. In de strobouw gebruik je nochtans de kleine balen van "vroeger". Gelukkig zijn er nog genoeg stroboeren, die kleine balen persen. De meeste "oude" balenpersen persen de strohalmen tot kleine balen van 45 cm breed, 35-36 cm hoog, 80 tot 110 cm lang.

De maat van de gebruikte balen speelt een rol bij het ontwerp, de constructie en het bouwen van je wanden, vloer en dak. Denk eraan bij het bestellen van de strobalen dat ze kunnen verschillen in lengte of breedte: verschillen van stroboer tot stroboer (andere pers gebruikt, persvastheid anders ingesteld, andere methode van veld afrijden), maar ook verschillen van vracht tot vracht (andere weersomstandigheden bij oogst, ander veld).

Als je de strobalen in de wand gaat stapelen, doe je dat in baksteen verband en daarom heb je ook kortere balen nodig. Je kan een aantal halve strobalen bij de stroboer bestellen of je kan de balen ook gemakkelijk zelf halveren. Casa Calida leert jou op de cursus strobouw twee manieren van halveren: met een priem en koorden of met een sergeant.

Voor concrete informatie over ons cursusaanbod: klik hier

De balen moeten zo dicht en compact mogelijk zijn met strakke koorden. Vraag aan de stroboer dat hij de persmachine op vast persen instelt. Een goed geperste, droge strobaal weegt tussen 13 kg en 15 kg.

Als strotype zijn tarwe, rogge en triticale (kruising tussen tarwe en rogge) ideaal voor goed isolerende strobalen. Deze graansoorten hebben stevige en lange halmen, die niet gemakkelijk breken. Gerst is als graansoort af te raden, omdat de strostengels van gerst wel gemakkelijk breken, hierdoor neemt de isolatiewaarde van het stro aanzienlijk af!

Droog stro is ideaal, nat stro is geen ramp

Natuurlijk mogen strobalen niet nat zijn: zorg er dus voor dat je droge strobalen koopt (de stroboer moet ze droog persen, vervoeren en opslaan), dat je ze vervolgens droog kan stockeren op je strowerf, dat je ze daarna droog in wanden, vloeren of het dak kan verwerken én dat je ze tenslotte droog kan houden tot de wanden, de vloeren of het dak zijn afgewerkt.

De ideale vochtinhoud van een goed isolerende strobaal ligt tussen de 10-15%. Stokkeer de strobalen goed beschut onder een afdak (als je ze laat leveren nadat het houtskelet met dak klaar is, heb je van alleen een droge loods) en stapel ze een stukje van de grond, op paletten bv.

De strobalen zullen (bij slagregen) misschien wel al eens nat worden, maar ook enkel zo ver als de wind de regen in het stro kan drijven, dus alleen de buitenste randen van de balen worden nat bij regen. Stro zuigt het water niet op. Na de regen droogt de natuurlijke beweging van lucht en wind de balen weer terug op. Het is wel belangrijk dat het centrum van de balen niet nat wordt via de boven- of onderkant, omdat ze dan waarschijnlijk niet voldoende kunnen uitdrogen voor het bouwen.

Casa Calida beschikt over een vochtigheidsmeter, waarmee we de vochtigheid in de strobalen kunnen meten - bij de stroboer als je de balen koopt of op jouw strowerf bij het bouwen. Vraag ons ernaar, wij meten graag even of je strobalen (nog) droog genoeg zijn. Iedere fatsoenlijke stroboer heeft ook zo een vochtigheidsmeter, dus wees niet bang om even te laten controleren!

Vind een stroboer die meedenkt

Casa Calida kent enkele goede stroboeren, die weet hebben van de ideale omstandigheden voor een goed isolerende strobaal.

Voor concrete informatie rond stroboeren en stropartners: klik hier

Je kan natuurlijk ook bij jou in de buurt op zoek gaan naar een stroboer en hem uitleggen, welke kwaliteit van stro je nodig hebt. Zo kan je de transportkosten zo laag mogelijk houden en dan ben je natuurlijk ook ecologisch bezig!

De voordelen van stro als bouwmateriaal

 

• Stro is een natuurlijk nagroeibaar materiaal.
• Stro is een afvalproduct van graan, dus je recycleert het - als je je huis afbreekt, kan je het stro ook weer recycleren: zo ben je erg milieuvriendelijk aan het bouwen.
• Het is als afvalproduct ook een relatief goedkoop bouw- en isolatiemateriaal
• Stro bij de stroboer uit de buurt kopen betekent beperkte transport-vervuiling.
• Strowanden in je huis zijn als een 'derde huid': de ademende werking garandeert zowel 's zomers als 's winters een gezond en aangenaam binnenklimaat.
• De warmte-isolatie van compacte strobalen in goed aangespannen strowanden is ongeëvenaard.
• Wanden uit stro hebben hoge geluidswerende en geluidsisolerende kwaliteiten.

 

Voor verdere concrete informatie over voordelen: klik hier

---

Natuurlijk materiaal LEEM

Leem wordt wereldwijd al eeuwen lang gebruikt als natuurlijk bouwmateriaal in uiteenlopende gebouwen gaande van boerenhuisjes tot paleizen. Leempleister past men reeds veelvuldig toe bij restauratie en renovatie, maar momenteel ook steeds vaker bij nieuwbouw. Bij strobouw is leem hét materiaal om een strowand af te werken!

De afwerking van strowanden bestaat uit een pleisterlaag van leem aan de binnenzijde en van leem of kalkpleister aan de buitenzijde. In het buitenland bepleistert men strowanden aan de buitenkant heel vaak met leem, toch moet men overal nog zoeken naar de juiste leemmengeling om het afregenen aan de regenkant tot een minimum te beperken. In België ziet men minder leem als buitenafwerking, meer kalkpleister, hout, soms bakstenen. Grote dakoversteken zijn typerend voor strobalen woningen ze houden de regen van het pleisterwerk weg.

De uitgegraven grond van de funderingen kan je gebruiken om de typische Casa Calida leemmengeling te maken - zeer praktisch en goedkoop. Woon je in een leemarme streek, dan kan je de leem laten leveren in een vrachtwagen. Grondwerkers zijn blij als ze de onvruchtbare leem kunnen afvoeren, dus meestal betaal je alleen het transport, de leem krijg je gratis. Natuurlijk kan je ook kant-en-klare leem in pakken kopen bij leveranciers van ecologische bouwmaterialen. Je moet rekenen dat je zeker 15m³ leem nodig hebt om je strowanden te bepleisteren.

Voor concrete informatie rond stropartners: klik hier

Leem bestaat uit de hoofdbestanddelen leem, zand en water. De typische Casa Calida-mengeling maak je in een betonmolen: je mengt de leem met water, met stro als bindende matrix (bij het gladscheren van de strowanden heb je de afgeschoren strostukjes gerecycleerd) en met kalk ter ontsmetting. Als de leem te vettig is, kan je zand toevoegen, maar niet overdrijven, omdat dat later meer scheuren en barsten geeft.

Deze leempleister wordt direct op/tegen/in de strobalen aangebracht - je wrijft de leem handmatig uit, je kan werktuigen van een plakker gebruiken, je kan de leem machinaal met een leemmachine op de wanden spuiten (geeft toch nog veel verstoppingsproblemen door het toegevoegde stro). Bij de overgang van hout en stro aan de kant van de verticale hoofdspanten en bij de horizontale spanbalken gebruik je jutte op rol, zodat de leem beter kan hechten.

Casa Calida leert jou op de cursus strobouw hoe je de typische Casa Calida-leempleister kan maken, hoe je de leempleister als eerste leemlaag op de strowanden kan aanbrengen, welke trucs en tips er zijn. Wij organiseren ook een specifieke leemcursus, waar je die eerste leemlaag dan leert afwerken met verschillende technieken en materialen.

Voor concrete informatie over ons cursusaanbod: klik hier

De voordelen van leem als bouwmateriaal

 

• Leem is een natuurlijk materiaal.
• Leem is een milieuvriendelijk materiaal, zonder toevoeging van chemische stoffen.
• Leem is als bouwmateriaal redelijk goedkoop: je hebt de leem gratis uit je eigen funderingen of je betaalt een grondwerker alleen voor het tranport.
• Leem kan je gemakkelijk op een strowand aanbrengen, handmatig of met een leemmachine.
• Met leem kan je uiteenlopende afwerkingseffecten verkrijgen: van strak en glad tot ruw en organisch. Ook kan je ander materiaal in leem verwerken, zoals keramiek of glas of natuurlijke kleurpigmenten.
• Als je goede leem uit de funderingen kan halen en als je de leem zelf op de strowanden kan aanbrengen, is de kostprijs van de wandafwerking minimaal.
• Het lemen pleisterwerk langs de binnenzijde van de strobalenwand reguleert de vochtigheidsgraad in de woning: is de ruimte te vochtig, dan neemt de leem het overtollige vocht op en geeft het vocht later bij een drogere ruimte weer af. Zo ontstaat er een constante vochtigheidsgraad en krijg je een woning met een gezond binnenklimaat.
• leem zal een warmtewand thermisch isoleren.